Evcil hayvanlarımız da bizler gibi vitamin ve mineral eksikliği yaşayabilir. Bu eksiklikler, bağışıklık sistemlerini zayıflatarak çeşitli hastalıklara yakalanma risklerini artırabilir. Eğer köpeğiniz veya kediniz iştahsızlık, halsizlik, aşırı tüy dökme veya sindirim problemleri yaşıyorsa, vücudunda bazı vitaminlerin eksik olması muhtemeldir. Bu durumda bir veteriner hekim kontrolünde evcil dostunuzun vitamin ihtiyacını çeşitli tedaviler, ilaçlar veya takviyeler ile giderebilirsiniz
Bu yazımızda evcil hayvanlarda oluşabilecek vitamin eksiklikleri, bu eksikliklerin belirtileri ve nası giderileceği konularını ele alıyoruz.
Evcil Hayvanlarda Vitamin Eksikliği Neden Olur?
Kedi ve köpek dostlarımızda gözlemlenen vitamin eksikliklerinin arkasında yatan en temel ve yaygın faktör, genellikle yetersiz ve dengesiz beslenme alışkanlıklarıdır. Pek çok hayvan sahibi, evcil dostlarını onlar için özel olara üretilmiş mamalar yerine kendi yedikleri ev yemekleriyle beslemeyi tercih etse de bu durum hayvanların biyolojik ihtiyaç duyduğu vitaminlerin tam ve dengeli bir şekilde alınmasına engel olabilir. İnsan gıdaları, kedi ve köpeklerin spesifik metabolik gereksinimlerini karşılamaktan uzak kalabildiği için uzun vadede ciddi eksikliklere yol açar.
Beslenme kalitesini belirleyen bir diğer kritik unsur ise tercih edilen mamanın içeriğidir. Piyasada bulunan her mama aynı besinsel değeri sunmaz; dolayısıyla düşük kaliteli, içeriği zayıf mamalar vitamin ve mineral bakımından beklentiyi karşılayamayabilir. Bununla birlikte, fayda sağlamak amacıyla bilinçsizce yapılan aşırı takviye kullanımı da vücut dengesini iyileştirmek yerine tam tersine bozabilir. Son olarak, tüm bu çevresel etkenlerin ötesinde, bazı canlıların genetik yatkınlıkları veya doğuştan gelen metabolik rahatsızlıkları da vitaminlerin vücutta işlenmesini zorlaştırarak eksiklik tablosunu derinleştirebilir.
Evcil Hayvanlarda Vitamin Eksikliği Belirtileri Nelerdir?
Kedi ve köpeklerde vitamin eksikliği, bazı belirtilerle kendini gösterebilir. Ancak bu belirtiler her hayvanda farklı şekillerde ortaya çıkabileceği gibi iştah kaybı, kusma, denge kaybı, donuk tüyler, gece körlüğü, kilo kaybı, diş problemleri ve zayıf bağışıklık sistemi olarak ortaya çıkabilir. Eğer evcil dostunuzda bir sağlık sorunu olduğunu düşünüyorsanız, herhangi bir ilaç veya ve takviye kullanmadan önce, bir veteriner hekime danışmanız önemlidir.
Evcil dostlarımızın yaşayabileceği vitamin eksikliklerinin yaygın belirtilerini daha ayrınıtılı bir şekilde ele alırsak:
Thiamine (Vitamin B1) Eksikliği Belirtileri
- İştah kaybı
- Kusma
- Nörolojik sıkıntılar (nöbetler, denge kaybı, baş eğme)
- Kilo kaybı
A Vitamini Eksikliği Belirtileri
- Gece körlüğü
- Kuru, pullu cilt ve donuk tüyler
- Zayıflamış bağışıklık sistemi (sık enfeksiyonlar)
- Zayıf büyüme ve üreme sorunları
B12 Vitamini Eksikliği Belirtileri
- Anemi
- Kilo kaybı
- Sindirim sorunları
D Vitamini Eksikliği Belirtileri
- Güçsüz ve kırılgan kemikler
- Kas titremeleri ve zayıflığı
- Diş problemleri
E Vitamini Eksikliği
- Kas zayıflığı
- Deri ve tüy problemleri
- Görme bozuklukları
- Zayıf bağışıklık sistemi
B6 Vitamini Eksikliği
- Yavrularda geç büyüme
- İştahsızlık
- Nörolojik sorunlar (nöbetler, titremeler)
- Zayıflamış bağışıklık fonksiyonu
Evcil Hayvanlarda Vitamin Eksikliği Nasıl Giderilir?
Kedi ve köpeklerde vitamin eksikliğini gidermek için pek çok yöntem bulunur. Bunlardan en önemlisi evcil hayvanınız için dengeli ve besleyici bir beslenme düzeni oluşturmaktır. Ayrıca düzenli bir şekilde veteriner hekim kontrolüne götürmek ve gerektiği durumlarda vitamin takviyesi kullanmak da oldukça önemlidir.
Evcil dostunuzun vitamin eksikliğini gidermek şu yöntemleri uygulamak faydaları olabilir:
Dengeli ve Sağlıklı Beslenme Düzeni Sağlayın
Kedi ve köpeklerin sağlığını korumak için vitamin ve mineral değeri yüksek, kaliteli mamalar tercih edilmelidir. Evcil dostunuza ek gıda olarak iyi pişmiş et, yumurta, havuç veya elma gibi güvenli protein ve lif kaynakları sunabilirsiniz. Ancak; soğan, sarımsak, şeker ve baharatlı gıdaların hayvanlar için toksik olduğu, çiğ besinlerin ise vitamin eksikliğine yol açabileceği unutulmamalıdır. Özellikle mama seçerken etiket içeriğini, özellikle de A vitamini oranını kontrol etmek, dostunuzun besinsel ihtiyaçlarının tam karşılanması açısından kritiktir.
Gıda İşleme Sırasında Besin Kaybına Dikkat Edin
Evcil hayvan mamalarının üretiminde uygulanan ekstrüzyon (ısıl işlem), özellikle B vitaminleri ve C vitamini gibi temel vitaminlerin bozulmasına neden olabilir. Ayrıca, taze et bazlı diyetlerde koruyucu olarak kullanılan kükürt dioksit, B1 vitamini (Tiamin) seviyesini düşürerek eksikliklere yol açabilir. Bu nedenle, mama seçerken içeriğini dikkatlice incelemek önemlidir.
Düzenli Veteriner Kontrolü Yaptırın
Kan testleri, özellikle B12, D ve E vitaminleri olmak üzere, vitamin eksikliklerini erken tespit etmeye yardımcı olabilir. Düşük serum vitamin seviyelerinin, evcil hayvanlarda çeşitli kronik hastalıklarla ilişkili olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, düzenli veteriner kontrolleri ve gerekli testler, olası sağlık sorunlarını önlemeye yardımcı olabilir.
Gerekli Durumlarda Vitamin Takviyeleri Kullanın
Kedi veya köpeğinize veteriner hekimin kontrolünde bazı vitamin takviyeleri verilebilir. Sıvı formdaki vitaminler vücut tarafından daha hızlı emilir ve uygulanması daha pratiktir. Ancak, tablet formundaki vitaminler de tercih edilebilir. Özellikle B12 gibi önemli vitamin eksikliklerinde, veteriner hekimin önerisiyle enjeksiyon yoluyla yapılan takviyeler de daha hızlı etki gösterebilir.
Kedi ve köpek vitaminlerini seçerken dikkat edilmesi gerekenleri öğrenmek için Kedi ve Köpeklerde Vitamin Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli? adlı yazımıza göz atabilirsiniz.
KAYNAKÇA
- Thiamine deficiency in dogs and cats
- Vitamin-mineral supplements do not guarantee the minimum recommendations and may imply risks of mercury poisoning in dogs and cats
- Pet Wellness and Vitamin A: A Narrative Overview
- Cobalamin deficiency associated with erythroblastic anemia and methylmalonic aciduria in a border collie
- Utility of vitamin D serum evaluation and supplementation in dogs and cats’ medical routine: a review
- Vitamin E. Deficiency in Dogs
- Effects of serum vitamin E levels on skin vitamin E levels in dogs and cats
- Retinal degeneration associated with vitamin E deficiency in hunting dogs
- Effect of vitamin E deficiency on the proliferative response of canine lymphocytes
- Vitamin B6in Farm Animal Nutrition and Pets